Trả lời ngắn: Từ vựng tiếng Anh về nghề nghiệp xoay quanh hai từ lớn: job (công việc cụ thể đang làm) và occupation / profession (nghề nghiệp nói chung, hay gặp trong biểu mẫu). Câu hỏi giao tiếp chuẩn là What do you do? hoặc What do you do for a living? – Bạn làm nghề gì? Trả lời bằng I’m a / an + nghề: I’m a teacher, I’m an engineer. Bài này gom các nghề thông dụng theo nhóm, kèm phiên âm Anh – Anh, ví dụ và lỗi người Việt hay mắc khi nói về công việc.
Vì sao nên học từ vựng nghề nghiệp?
Giới thiệu bản thân, viết CV, phỏng vấn xin việc, thi nói (IELTS/TOEIC Speaking) đều cần nói rõ bạn làm gì và muốn làm gì. Nếu chưa vững phần mở đầu giới thiệu, xem bài giới thiệu bản thân bằng tiếng Anh. Với bài thi tiếng Anh thương mại, tham khảo thêm TOEIC là gì.
Job, occupation, profession, career khác nhau thế nào?
| Từ | Phiên âm | Sắc thái |
|---|---|---|
| job | /dʒɒb/ | việc làm cụ thể, có thể đổi; “tôi đang có một job” |
| occupation | /ˌɒkjuˈpeɪʃn/ | nghề ghi trên giấy tờ, biểu mẫu |
| profession | /prəˈfeʃn/ | nghề đòi hỏi đào tạo chuyên môn (bác sĩ, luật sư, kỹ sư…) |
| career | /kəˈrɪə/ | sự nghiệp dài hạn, lộ trình nghề |
| work | /wɜːk/ | không đếm được: công việc nói chung (I have a lot of work) |
Work không dùng như a work với nghĩa “một công việc”. Đúng: I have a good job / I have a lot of work to do.
Nghề giáo dục, y tế, công nghệ
| Từ | Phiên âm | Nghĩa |
|---|---|---|
| teacher | /ˈtiːtʃə/ | giáo viên |
| lecturer | /ˈlektʃərə/ | giảng viên đại học |
| student | /ˈstjuːdnt/ | học sinh, sinh viên |
| doctor | /ˈdɒktə/ | bác sĩ |
| nurse | /nɜːs/ | y tá, điều dưỡng |
| dentist | /ˈdentɪst/ | nha sĩ |
| pharmacist | /ˈfɑːməsɪst/ | dược sĩ |
| engineer | /ˌendʒɪˈnɪə/ | kỹ sư |
| programmer / software developer | /ˈprəʊɡræmə/ · /ˈsɒftweə dɪˈveləpə/ | lập trình viên |
| IT specialist | /aɪ ˈtiː ˈspeʃəlɪst/ | chuyên viên công nghệ thông tin |
Nghề văn phòng, kinh doanh, dịch vụ
| Từ | Phiên âm | Nghĩa |
|---|---|---|
| office worker | /ˈɒfɪs ˌwɜːkə/ | nhân viên văn phòng |
| accountant | /əˈkaʊntənt/ | kế toán |
| secretary | /ˈsekrətri/ | thư ký |
| manager | /ˈmænɪdʒə/ | quản lý, trưởng phòng |
| CEO (chief executive officer) | /ˌsiː iː ˈəʊ/ | giám đốc điều hành |
| salesperson / sales assistant | /ˈseɪlzpɜːsn/ | nhân viên bán hàng |
| businessman / businesswoman | /ˈbɪznəsmən/ · /ˈbɪznəswʊmən/ | doanh nhân |
| entrepreneur | /ˌɒntrəprəˈnɜː/ | doanh nhân khởi nghiệp |
| lawyer | /ˈlɔːjə/ | luật sư |
| banker | /ˈbæŋkə/ | nhân viên / chuyên viên ngân hàng |
| receptionist | /rɪˈsepʃənɪst/ | lễ tân |
| waiter / waitress | /ˈweɪtə/ · /ˈweɪtrəs/ | bồi bàn nam / nữ (cách trung tính: server) |
| chef / cook | /ʃef/ · /kʊk/ | đầu bếp / người nấu ăn |
| hairdresser / barber | /ˈheədresə/ · /ˈbɑːbə/ | thợ làm tóc / thợ cắt tóc nam |
Nghề lao động, giao thông, sáng tạo
- farmer /ˈfɑːmə/ – nông dân; fisherman /ˈfɪʃəmən/ – ngư dân
- factory worker – công nhân nhà máy; construction worker – công nhân xây dựng
- mechanic /məˈkænɪk/ – thợ máy, thợ sửa xe; electrician /ɪˌlekˈtrɪʃn/ – thợ điện; plumber /ˈplʌmə/ – thợ ống nước
- driver /ˈdraɪvə/ – tài xế; pilot /ˈpaɪlət/ – phi công; flight attendant – tiếp viên hàng không
- police officer – cảnh sát; firefighter /ˈfaɪəfaɪtə/ – lính cứu hỏa; soldier /ˈsəʊldʒə/ – binh sĩ
- journalist /ˈdʒɜːnəlɪst/ – nhà báo; photographer /fəˈtɒɡrəfə/ – nhiếp ảnh gia
- designer /dɪˈzaɪnə/ – nhà thiết kế; architect /ˈɑːkɪtekt/ – kiến trúc sư; artist /ˈɑːtɪst/ – nghệ sĩ
- actor / actress – diễn viên nam / nữ; musician /mjuˈzɪʃn/ – nhạc sĩ, nhạc công
Trạng thái việc làm và cụm hay dùng
- be employed / be unemployed – đang có việc / thất nghiệp
- look for a job / apply for a job – tìm việc / nộp đơn xin việc
- get a job / quit a job / lose a job – được nhận việc / nghỉ việc / mất việc
- full-time / part-time / freelance – toàn thời gian / bán thời gian / làm tự do
- work for + công ty: I work for a bank.
- work as + nghề: She works as a nurse.
- be in charge of – phụ trách; earn a living – kiếm sống
- salary /ˈsæləri/ – lương tháng; wage /weɪdʒ/ – tiền công (thường theo giờ/ngày)
- colleague /ˈkɒliːɡ/ – đồng nghiệp; boss / employer / employee – sếp / người sử dụng lao động / nhân viên
Khi viết email xin việc hoặc trả lời nhà tuyển dụng, cấu trúc lịch sự được hướng dẫn trong bài cách viết email tiếng Anh.
Mẫu câu nói về nghề nghiệp
- What do you do? – Bạn làm nghề gì?
- I’m a software developer. – Tôi là lập trình viên.
- I work as an accountant at a big company. – Tôi làm kế toán ở một công ty lớn.
- I’m still a student. I haven’t got a job yet. – Tôi vẫn là sinh viên, chưa có việc.
- My father is a mechanic and my mother is a teacher. – Bố tôi là thợ máy, mẹ tôi là giáo viên. (ôn thêm từ vựng về gia đình)
- I’d like to become a doctor in the future. – Tôi muốn trở thành bác sĩ trong tương lai.
- She’s looking for a part-time job. – Cô ấy đang tìm việc bán thời gian.
- He has been unemployed for six months. – Anh ấy thất nghiệp sáu tháng rồi.
Câu dùng thì hiện tại đơn để nói nghề nghiệp cố định: xem thì hiện tại đơn.
Đoạn văn mẫu: My job
My name is Lan and I work as an English teacher at a secondary school in Ho Chi Minh City. I teach five classes a week and I really enjoy my job because I love helping students improve their English. At weekends, I sometimes work as a freelance tutor. In the future, I would like to become a lecturer at a university.
Dịch: Tôi tên Lan và tôi làm giáo viên tiếng Anh tại một trường THCS ở TP. Hồ Chí Minh. Tôi dạy năm lớp mỗi tuần và rất thích công việc vì tôi yêu việc giúp học sinh tiến bộ. Cuối tuần, đôi khi tôi dạy kèm tự do. Trong tương lai, tôi muốn trở thành giảng viên đại học.
Lỗi người Việt hay mắc
- Dùng “work” như danh từ đếm được. Sai: “I have a good work.” Đúng: I have a good job.
- Thiếu mạo từ a/an trước nghề. Sai: “I am teacher.” Đúng: I am a teacher. / I am an engineer.
- Dịch sát “làm việc ở…”. Sai: “I work in teacher.” Đúng: I work as a teacher hoặc I’m a teacher. Dùng work in với ngành/nơi: work in education, work in a hospital.
- Nhầm job và work. Job = vị trí việc làm; work = khối lượng việc / hành động làm việc.
- Gọi nữ phục vụ bằng waiter. Truyền thống: waitress; cách trung tính hiện đại: server hoặc waitstaff.
- Phát âm sai engineer, career, entrepreneur. Trọng âm lần lượt ở âm 3, âm 2, âm cuối gần /ˌɒntrəprəˈnɜː/. Khi nghi ngờ, hãy tra từ có phiên âm.
Bài tập nhanh
- Someone who flies a plane is a ___.
- Someone who looks after sick people in hospital (not a doctor) is a ___.
- I ___ as a designer for a fashion company.
- Chọn: I have a lot of ___ to finish today. (job / work)
- “What do you do?” nghĩa là gì?
- Điền mạo từ: She is ___ architect.
- Dịch: “Anh ấy thất nghiệp.”
- Chọn giới từ: She works ___ a bank. (as / for / in — chọn phù hợp nhất với “làm cho ngân hàng”)
- Số nhiều trung tính của waiter/waitress thường dùng từ nào?
- Sửa lỗi: I am engineer.
Xem đáp án
- pilot
- nurse
- work
- work
- Bạn làm nghề gì? / Bạn làm gì để kiếm sống?
- an
- He is unemployed. / He doesn’t have a job.
- for (work for a bank). Cũng đúng nếu nói work in a bank (làm trong ngân hàng).
- server (hoặc waitstaff)
- I am an engineer.
Câu hỏi thường gặp
“Nghề nghiệp” trong form tiếng Anh ghi gì?
Thường là ô Occupation. Điền nghề của bạn bằng tiếng Anh, ví dụ Teacher, Student, Accountant.
Học sinh / sinh viên có phải nghề không?
Không phải job trả lương, nhưng khi được hỏi What do you do? bạn vẫn nói I’m a student.
Làm sao nhớ từ nghề nhanh?
Gắn mỗi nghề với một người thật quanh bạn, rồi đặt một câu My … is a …. Gặp từ mới, hãy tra trên công cụ tra từ Ngoại Ngữ Cộng Đồng.