Trả lời ngắn: Đuôi -s / -es có ba cách đọc, tùy vào âm cuối (không phải chữ cái cuối) của từ gốc: đọc /ɪz/ sau các âm “xì, xuýt” /s/, /z/, /ʃ/, /ʒ/, /tʃ/, /dʒ/ (buses, watches, oranges); đọc /s/ sau các âm vô thanh /p/, /t/, /k/, /f/, /θ/ (stops, cats, books); đọc /z/ sau các âm còn lại, gồm các âm hữu thanh và nguyên âm (dogs, cars, plays). Quy tắc này dùng chung cho danh từ số nhiều, động từ ngôi thứ ba số ít và sở hữu cách ‘s.

Bảng tóm tắt cách phát âm -s, -es

Đọc là Khi âm cuối của từ là Chữ cái thường gặp Ví dụ
/ɪz/ /s/, /z/, /ʃ/, /ʒ/, /tʃ/, /dʒ/ -s, -ss, -x, -z, -sh, -ch, -ce, -se, -ge buses, boxes, washes, watches, pages
/s/ /p/, /t/, /k/, /f/, /θ/ (vô thanh) -p, -t, -k, -f, -gh, -ph, -th maps, hats, cooks, laughs, months
/z/ các âm hữu thanh còn lại và nguyên âm -b, -d, -g, -l, -m, -n, -r, -v, nguyên âm… jobs, beds, pens, cars, trees, plays

Vì sao phải học cách phát âm đuôi s, es?

Đuôi -s xuất hiện ở khắp nơi: số nhiều (two books), động từ hiện tại đơn ngôi thứ ba (she works), sở hữu cách (Lan’s phone) và dạng rút gọn (it’s, he’s). Tiếng Việt không có phụ âm cuối /s/ hay /z/, nên người Việt rất hay nuốt mất âm này. Khi đó “She works” nghe thành “She work”, người nghe phải đoán bạn nói số ít hay số nhiều. Nói rõ đuôi -s giúp câu của bạn đúng ngữ pháp cả khi nói, không chỉ khi viết. Nếu bạn còn hay quên thêm -s khi viết, xem bài she go hay she goes.

Âm vô thanh và âm hữu thanh là gì?

Đặt tay lên cổ họng rồi đọc kéo dài:

  • “zzzz”: cổ họng rung → âm hữu thanh (voiced). Các âm như /b/, /d/, /g/, /v/, /m/, /n/, /l/, /r/ và mọi nguyên âm đều hữu thanh.
  • “ssss”: cổ họng không rung, chỉ có hơi → âm vô thanh (voiceless). Các âm /p/, /t/, /k/, /f/, /θ/ là vô thanh.

Quy tắc đuôi -s rất “lười”: âm cuối vô thanh thì -s cũng vô thanh (/s/), âm cuối hữu thanh thì -s cũng hữu thanh (/z/). Quy tắc này giống hệt cách đọc đuôi -ed, xem bài cách phát âm đuôi -ed.

1. Đọc /ɪz/: sau các âm xì, xuýt

Khi từ đã kết thúc bằng một âm giống “s”, ta không thể thêm một âm /s/ nữa cho rõ, nên phải chèn nguyên âm /ɪ/ vào, tạo thành một âm tiết mới. Đây là lý do nhiều từ trong nhóm này thêm -es khi viết.

  • bus → buses /ˈbʌsɪz/ – những chiếc xe buýt
  • box → boxes /ˈbɒksɪz/ – những cái hộp
  • wash → washes /ˈwɒʃɪz/ – rửa, giặt
  • watch → watches /ˈwɒtʃɪz/ – xem; đồng hồ đeo tay
  • page → pages /ˈpeɪdʒɪz/ – các trang
  • rose → roses /ˈrəʊzɪz/ – những bông hồng
  • price → prices /ˈpraɪsɪz/ – giá cả

Lưu ý: page, rose, price chỉ thêm -s khi viết nhưng vẫn đọc /ɪz/, vì âm cuối là /dʒ/, /z/, /s/. Đừng nhìn chữ, hãy nghe âm.

2. Đọc /s/: sau các âm vô thanh /p/, /t/, /k/, /f/, /θ/

Nhiều người học Việt Nam nhớ năm âm này bằng một câu vui có các chữ cái đầu tương ứng, ví dụ “thời phong kiến phương Tây” (th, p, k, f, t). Bạn có thể tự đặt câu riêng cho dễ nhớ.

  • stop → stops /stɒps/ – dừng lại
  • cat → cats /kæts/ – những con mèo
  • book → books /bʊks/ – những quyển sách
  • laugh → laughs /lɑːfs/ – cười (gh đọc là /f/)
  • photograph → photographs /ˈfəʊtəɡrɑːfs/ – những bức ảnh
  • month → months /mʌnθs/ – các tháng

3. Đọc /z/: các trường hợp còn lại

Đây là nhóm đông nhất: sau mọi nguyên âm và các phụ âm hữu thanh không thuộc nhóm /ɪz/.

  • job → jobs /dʒɒbz/ – công việc
  • friend → friends /frendz/ – bạn bè
  • bag → bags /bæɡz/ – túi xách
  • call → calls /kɔːlz/ – gọi điện
  • pen → pens /penz/ – bút
  • car → cars /kɑːz/ – ô tô
  • play → plays /pleɪz/ – chơi
  • study → studies /ˈstʌdiz/ – học

Với từ tận cùng phụ âm + y, chữ viết đổi thành -ies nhưng cách đọc vẫn là /z/: city → cities /ˈsɪtiz/.

Cùng quy tắc cho sở hữu cách và dạng rút gọn

Dạng /s/ /z/ /ɪz/
Sở hữu cách ‘s Mike’s /maɪks/ Tom’s /tɒmz/ Alice’s /ˈælɪsɪz/
Rút gọn is / has it’s /ɪts/, what’s he’s /hiːz/, she’s —

Ví dụ: This is Alice’s bike. – Đây là xe đạp của Alice (đọc /ˈælɪsɪz/, ba âm tiết). Xem thêm cách viết ở bài sở hữu cách ‘s.

Các trường hợp đặc biệt

  • house → houses /ˈhaʊzɪz/: âm /s/ của house đổi thành /z/ khi thêm -s.
  • says /sez/ và does /dʌz/: nguyên âm thay đổi, không đọc “say-z” hay “đu-z”.
  • clothes /kləʊðz/: người bản ngữ thường đọc gọn gần như /kləʊz/, không phải “clo-thét”.
  • knife → knives /naɪvz/, leaf → leaves /liːvz/: chữ f đổi thành v nên đọc /vz/.

Lỗi người Việt hay mắc

  1. Bỏ hẳn âm cuối. “I have two book”, “He work here”. Hãy nói rõ: two books /bʊks/, he works /wɜːks/.
  2. Đọc mọi đuôi -s thành “xờ” kéo dài hoặc thêm âm tiết. cats đọc “két-xờ” là sai; đúng là một âm tiết /kæts/. Chỉ nhóm /ɪz/ mới thêm âm tiết.
  3. Đọc /s/ cho tất cả. dogs đọc “đóc-s” thay vì /dɒɡz/ với âm /z/ rung nhẹ ở cuối.
  4. Nhìn chữ cái thay vì nghe âm. laughs kết thúc bằng chữ h nhưng âm /f/ nên đọc /s/; pages chỉ thêm s nhưng đọc /ɪz/.
  5. Quên âm /ɪz/ ở từ nhiều âm tiết. oranges /ˈɒrɪndʒɪz/ có ba âm tiết, nhiều người đọc thành hai.
  6. Đọc does là “đu-ét” hoặc says là “xây-z”. Đúng: does /dʌz/, says /sez/.

Bài tập nhanh

Đuôi -s / -es trong các từ sau đọc là /s/, /z/ hay /ɪz/?

  1. books
  2. dresses
  3. apples
  4. watches
  5. maps
  6. songs
  7. bridges
  8. months
  9. plays
  10. laughs
  11. houses
  12. chairs
Xem đáp án
  1. /s/ (âm cuối /k/)
  2. /ɪz/ (âm cuối /s/)
  3. /z/ (âm cuối /l/)
  4. /ɪz/ (âm cuối /tʃ/)
  5. /s/ (âm cuối /p/)
  6. /z/ (âm cuối /ŋ/)
  7. /ɪz/ (âm cuối /dʒ/)
  8. /s/ (âm cuối /θ/)
  9. /z/ (nguyên âm)
  10. /s/ (gh = /f/)
  11. /ɪz/ (houses /ˈhaʊzɪz/)
  12. /z/ (âm cuối /r/ hoặc nguyên âm, tùy giọng)

Câu hỏi thường gặp

Có cần phân biệt /s/ và /z/ thật chuẩn không?
Quan trọng nhất là có âm cuối và đọc đúng nhóm /ɪz/ (vì nó thêm một âm tiết). Phân biệt /s/ với /z/ giúp bạn nói tự nhiên hơn, nhưng nếu lẫn hai âm này thì người nghe thường vẫn hiểu.

Làm sao biết âm cuối của một từ?
Xem phiên âm trong từ điển. Bạn có thể tra phiên âm và nghe đọc trên công cụ tra từ của Ngoại Ngữ Cộng Đồng.

Luyện thế nào cho quen?
Đọc to các cặp số ít – số nhiều (cat – cats, dog – dogs, bus – buses), ghi âm lại và nghe xem đã có âm cuối chưa. Khi giới thiệu bản thân, chú ý các câu như “My father works…”, “I have two brothers”.

Học tiếp